Οι εραστές του Τερυέλ-Les amants de Teruel

 Το 1553, στην πόλη του Τερυέλ, 144 χιλιόμετρα ΒΔ της Βαλένθια, στη Νότια Ισπανία, οι κάτοικοι τότε, ανακάλυψαν εμβρόντητοι έναν κοινό τάφο με δύο μουμιοποιημένες σορούς. Ο ένας ανήκε σε έναν άντρα και ο άλλος σε μια γυναίκα. 

Οι μνήμες άνοιξαν το μεγάλο τους ταξίδι, οι καρδιές ρίγησαν, τα στόματα άρχισαν να μιλούν ξανά, τα συναισθήματα να γλυκαίνουν και η συγκίνηση να ξεχειλίζει από κάθε ευαίσθητη καρδιά.

Όλοι στάθηκαν σε μια διαπίστωση. Όλοι έβαλαν στο μυαλό τους ένα και μόνο πράγμα. Τα δύο αυτά σώματα, παραδομένα στην αιώνια σιωπή ανήκαν στην Ισαβέλλα Σεγκούρα και στον Χουάν Ντιέγκο Μαρκίγιας. 

Τα βιβλία των θρύλων άνοιξαν ξανά. Οι παλιές ιστορίες, καταχωνιασμένες στη λήθη ήρθαν ξανά στο φως. Αραχνιασμένα βιβλία βγήκαν από τις παλιές βιβλιοθήκες και τα βαριά ξύλινα μπαούλα. Για να πάνε όλοι 336 χρόνια πίσω. Στα 1217. Ναι, δεν θα μπορούσαν να έχουν λαθέψει. Τα νεκρά σώματα δεν θα μπορούσαν να ήταν άλλα από αυτά των δύο νεαρών εραστών, που έμειναν στην ιστορία με το όνομα:

"Οι Εραστές του Τερυέλ"

Η απόφαση τότε ήταν μία. Τα σώματα αυτά έπρεπε να ταφούν μαζί, όπως αγαπήθηκαν στη ζωή, για να περάσουν, ο ένας στο πλευρό του άλλου στην αιωνιότητα. Έτσι φτιάχτηκε αυτός ο μαρμάρινος σκαλιστός τάφος, με τους δύο αγαπημένους να μένουν εκεί για πάντα με τα χέρια τους να βρίσκονται σχεδόν το ένα μέσα στο άλλο. Και λέω σχεδόν γιατί, δεν αγγίζονται, λόγω του σεβασμού στο ότι η Ισαβέλλα ήταν ήδη παντρεμένη. Ένα άγγιγμα σε αναμονή θα έλεγε κανείς λοιπόν.

Πάμε λοιπόν να ψηλαφίσουμε αυτήν  την υπέροχη μα συνάμα και τραγική ιστορία, η οποία είναι μια μεγάλη ιστορία αγάπης, κατ' αναλογία, όμοια με τη μεγάλη Σαιξπηρική τραγωδία του Ρωμαίου και της Ιουλιέττας. Και να δείτε, που η ιστορία αυτή θα μάς φέρει αγκαλιά με κάτι πολύ δικό μας, κάτι πολύ Ελληνικό, ενός μεγάλου μας μουσουργού αλλά θα απλωθεί και μέχρι το Παρίσι, ως μια θρυλική μορφή του τραγουδιού. 

Ποιους; Κάντε λίγη υπομονή!

Πίνακας του Ισπανού ζωγράφου: Munoz Degrain

Στο μεταξύ, ας ξεφυλλίσουμε τώρα λίγο το βιβλίο εκείνης της ιστορίας των εραστών του Τερυέλ. Της Ισαβέλλας και του Χουάν Ντιέγκο.

Η Ισαβέλλα ήταν κόρη πλούσιας και επώνυμης οικογένειας, σε αντίθεση με τον Χουάν Ντιέγκο, η καταγωγή του οποίου ήταν ταπεινή. Και στις περιπτώσεις αυτές, ξέρετε, η ταξική διαφορά παίζει κυρίαρχο ρόλο σε μια κοινωνία φεουδαρχική μέχρι κόκαλο. Οι δυο νέοι μεγάλωσαν μαζί και τα βέλη του έρωτα γέννησαν μια μεγάλη αγάπη μεταξύ τους. Τέτοια, που έδωσε στη ζωή τους σχέδια για να παντρευτούν. Ο πατέρας όμως της Ισαβέλλας ήταν κάθετα αντίθετος σε ένα γάμο οικονομικών ...ανισοτήτων. Όμως διάλεξε έναν ιδιαίτερο πλάγιο τρόπο να χωρίσει το ζευγάρι.

Έδωσε στον Χουάν Ντιέγκο μια ευκαιρία ...πέντε χρόνων να δοκιμάσει πράγματα και την τύχη του στη ζωή και αν το κατέφερνε, θα μπορούσε να κάνει το όνειρό του πράξη και να παντρευτεί την αγαπημένη του.

Πέντε ολάκερα χρόνια, η Ισαβέλλα περίμενε τον αγαπημένο της, αρνούμενη πεισματικά τις πιέσεις του πατέρα της. Ώσπου στη λήξη της διορίας, απελπισμένη, είπε το "ναι" σε έναν πλούσιο γάμο και έγινε νύφη εκείνο το τελευταίο βράδυ των πέντε χρόνων.

Ο τραγικός όμως νόμος των ιστοριών αγάπης και των λαϊκών θρύλων, έφερε ακριβώς την πρώτη νύχτα του γάμου της, τον παλιό της αγαπημένο, τον Χουάν Ντιέγκο, να φτάνει στην πόλη, πλούσιος και αποκαταστημένος πια.

Έτσι πάντα συμβαίνει με τους μεγάλους τραγικούς έρωτες της λογοτεχνίας. Η αγάπη να αργεί μια ...μέρα. Μόνο, που εδώ δεν άργησε καθόλου και ήρθε ακριβώς στο χρόνο "μηδέν". 

Ο Χουάν Ντιέγκο, τρελαμένος, ανεβαίνει στο νυφικό δωμάτιο της αγαπημένης του, τη στιγμή που ο σύζυγός της κοιμάται και της ζητά το "ύστερο" φιλί. Ένα αίτημα όμως, που για τις συνθήκες της εποχής δεν ήταν παρά μια τεράστια ύβρις. Η Ισαβέλλα αρνείται και ο Χουάν Ντιέγκο πέφτει νεκρός, στα πόδια της μπροστά, από ανακοπή συγκίνησης.

Ω, η μοίρα πλέκει τα δικά της παιχνίδια για τους παλιούς εραστές του Τερυέλ. 

Η Ισαβέλλα, αποφασίζει να τιμήσει το θάνατο του αγαπημένου της. Φοράει το νυφικό της φόρεμα και πηγαίνει στην εκκλησία για να παραστεί στην κηδεία του. Θα του δώσει το τελευταίο νεκρώσιμο πλέον φιλί, που τού είχε αρνηθεί λίγες ώρες πριν. Και θα είναι και το τελευταίο φιλί στη ζωή της καθώς θα πέσει νεκρή δίπλα του.

Πίνακας εποχής με το θάνατο της Ισαβέλλας

Οι δύο νέοι, τότε θάφτηκαν για πάντα μαζί. Η ιστορία του αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για άπειρους καλλιτέχνες στην Ισπανία, κύρια ζωγράφους, με μια σειρά από πίνακες, που βρίσκονται σε μουσεία. 

Για να φτάσουμε στο 1962, όπου ο Γαλλικός κινηματογράφος αποφασίζει να δώσει κινηματογραφική πνοή στη συγκινητική ερωτική αυτή ιστορία. Έτσι οι "Εραστές του Τερουέλ" γίνονται ταινία, σε σκηνοθεσία του Ραιημόντ Ρουλώ, σε σενάριο των: Ρενέ-Λουί Λαφόργκ και του ίδιου.

Με πρωταγωνιστικό δίδυμο ως ζευγάρι τους: τη Λουντμίλλα Τσερίνα και τον Μιλένκο Μπάνοβιτς.

Και κάπου εδώ έρχεται και η ...πατρίδα μας. Πιο συγκεκριμένα ο Γιάννης και ο Μίκης Θεοδωράκης.

Στη δεκαετία του 1950, ο Γιάννης Θεοδωράκης, θα γράψει ένα συγκλονιστικό ποίημα. Την "Όμορφη πόλη". Και ο Μίκης, θα το περάσει το 1952, στο μουσικό του έργο "Λιποτάκτες". Το έργο θα ηχογραφηθεί το 1960 και θα το τραγουδήσει ο ίδιος ο Μίκης. Τον Ιανουάριο του 1962, το τραγούδι θα γνωρίσει μία ακόμα εξαίρετη εκτέλεση από τη μορφή του μεγάλου Κώστα Χατζή.

Δύο μήνες μετά, το Μάρτη, το τραγούδι θα ενωθεί με τη Γαλλική φιλολογία και μουσική, ξεκινώντας ένα πολύ μεγαλύτερο ταξίδι για να γράψει και εκεί τη δική του ιστορία. Η μουσική του Μίκη θα μπει στη Γαλλική ταινία με τους στίχους-ποίημα του Jacques Plante.

Έτσι η "Όμορφη πόλη" έγινε "Les amants de Teruel" και αποτέλεσε το μεγάλο τραγούδι και της ταινίας αλλά και του μεγάλου θρύλου. Απέκτησε ζωή και τραγουδήθηκε από τη φωνή μιας τεράστιας μορφής. 

H EDITH PIAF και οι "Εραστές του Τερυέλ"

Το τραγούδι λατρεύτηκε όσο τίποτα και όσον αφορά τον εαυτό μου, έγινε και αντικείμενο γλωσσολογικής εκπαίδευσης στο μάθημά μου των Γαλλικών. Πάμε μαζί να το ζήσουμε, στίχο με στίχο:

L'un pres de l'autre

Ο ένας πλάι στον άλλο

se tiennent les amants

κρατιούνται οι εραστές

qui se sont retrouves

έχοντας πλέον ξαναβρεθεί

pour cheminer cote a cote

για να περπατήσουν δίπλα-δίπλα.

Retrouves dans la mort

Όντας μαζί μέσα στο θάνατο

la haine n'ayant pas pu les atteindre

μην έχοντας μπορέσει το μίσος να τους φτάσει.

Les feuilles, les feuilles tombent

Τα φύλλα, τα φύλλα πέφτουν,

sur leur lit de noces

στο νυφικό τους κρεββάτι.

Que la terre soit douce

Να είναι η γη γλυκιά

soit douce aux amants de Teruel

να είναι γλυκιά στους εραστές του Τερυέλ

enfin reunis dans l'ombre

επιτέλους να ξανασμίξουν στις σκιές.

L'un pres de l'autre

Ο ένας κοντά στον άλλο

ils dorment maintenant

κοιμούνται τώρα

ils dorment delivres

κοιμούνται παραδομένοι

de l'apprehension de l'aube

στη σύλληψη της αυγής.

Se tennant par la main

κρατιούνται απ' το χέρι,

dans l'immobilite de la priere

στην ακινησία της προσευχής,

renouant leur serment

ανανεώνοντας τον όρκο τους

dans le tranquille eternite des pierres

στην αιώνια γαλήνη των λίθων.

Toute rentre dans l'ordre

Όλα γυρίζουν σε τάξη

Leur etreinte demeure

η αγκαλιά τους παραμένει

demeure a jamais suspendue

παραμένει για πάντα σε αναστολή

ainsi qu'une note d'orgue

σαν μια νότα από το μεγάλο όργανο.

Ας ακούσουμε το λατρεμένο Γιάννη Πάριο, να ερμηνεύει το Ελληνικό τραγούδι σε μια ανεπανάληπτη συναυλία

Και τέλος να το ακούσουμε και σε διπλή απόδοση, τόσο σε Ελληνικά όσο και Γαλλικά από τη φωνή της αγαπημένης μου Πέγκυς Ζήνα, την οποία θεωρώ ιδιαίτερα αξιόλογη καλλιτέχνιδα με υπέροχη φωνή και ήθος.

Αγαπημένες φίλες και φίλοι, σάς ταξίδεψα στον κόσμο των χαμένων εραστών του Τερυέλ. Σε μια παλιά ιστορία χαμένη πίσω στους αιώνες. Μια ιστορία αγάπης και ανεκπλήρωτου έρωτα. Βέβαια οι ...απανταχού παρόντες ορθολογιστές θεωρούν την ιστορία, ένα μύθο, εφεύρημα των κατοίκων της πόλης και τίποτα από αυτά δεν είναι πραγματικότητα.

Είναι η ματαιόδοξη και ανεξήγητη προσπάθεια κάποιων ανθρώπων, να σβήσουν το στίγμα του ρομαντισμού απ' τις ζωές των ανθρώπων. Αυτοί ίσως ξέρουν το λόγο. Τους αφήνουμε στο στεγνό κόσμο της δικής τους αποστείρωσης. Εμείς θα μείνουμε στην Ισαβέλλα και στον Χουάν Ντιέγκο, τους δύο νεαρούς εραστές του Τερυέλ και για μια ακόμα φορά θα σιγοψυθιρίσουμε το δικό τους τραγούδι για να βρουν την αγκαλιά τους στο δικό τους τον κόσμο.

Ένα ταξίδι στο έργο και τον κόσμο του Άντον Τσέχωφ

Αντόν Πάβλοβιτς Τσέχωφ

29 Γενάρη 1860-15 Ιούλη 1904

Έφυγε σε ηλικία 44 ετών...

Αγαπημένες φίλες και φίλοι, τα αναγνωστικά μου μονοπάτια, αυτόν τον καιρό, με οδήγησαν στο Παγκόσμιο Θέατρο, σε μια εκδοτική σειρά, των θρυλικών εκδόσεων της "Δωδώνης", η οποία παρουσιάζει όλα τα μεγάλα θεατρικά έργα, που σημάδεψαν το χώρο αυτής της εξαίρετης τέχνης.

Στη βιβλιοθήκη μας υπάρχουν 27 τόμοι με έργα της συγκεκριμένης σειράς. Ξεκίνησα λοιπόν να φρεσκάρω τη μνήμη μου, στο διάβασμα κάποιων συγκεκριμένων έργων. Αυτή ήταν η αφορμή να πέσω σε μια θρυλική μορφή, την οποία, εδώ και καιρό, ήθελα να προσεγγίσω, να μάθω γι' αυτή, να διαβάσω τα έργα του. Αυτή ήταν η στενή μου "γνωριμία" με τον κόσμο του μεγάλου Ρώσου λογοτέχνη και θεατρικού συγγραφέα, του οποίου η δουλειά και το έργο, άλλαξε άρδην την τέχνη και τη δραματουργία της θεατρικής σκηνής.

Έτσι λοιπόν διάβασα τα:

• "Ο Γλάρος", θεατρικό δράμα σε τέσσερις πράξεις
• "Θείος Βάνιας", σκηνές από την επαρχιακή ζωή σε τέσσερις πράξεις
• " Η Αρκούδα", μονόπρακτη κωμωδία
• "Πρόταση γάμου", μονόπρακτη κωμωδία
• "Οι τέσσερις αδελφές", θεατρικό δράμα σε τέσσερις πράξεις
• "Ο Βυσσινόκηπος", θεατρικό δράμα σε τέσσερις πράξεις
• "Ο Γάμος", μονόπρακτη κωμωδία
• "Το κύκνειο άσμα", δραματική σπουδή σε μια πράξη

Τα συναισθήματά μου και η γνωστική εμπειρία πάνω στο μεγάλο αυτό έργο, ομολογώ είναι πρωτόφαντα και πολύ έντονα. Δεν είναι εύκολα να τα διατυπώσει και να τα εκφράσει κανείς καθώς είναι υποχρεωμένος να μάθει στοιχεία για τη ζωή του, να νιώσει κομμάτια του κόσμου του, να κατανοήσει απόλυτα το κοινωνικό γίγνεσθαι της εποχής του. Κυρίως αυτό το τελευταίο, καθώς ο Τσέχωφ παντρεύεται με τις μεγάλες εκείνες αλλαγές, που συγκλόνισαν τον κόσμο. 

Έζησε μέσα στη φωτιά και στο καμίνι που γέννησε την Οκτωβριανή επανάσταση στη Ρωσία του 1917, που άλλαξε για πάντα την ιστορία της ανθρωπότητας.

Έζησε την απόλυτη φτώχια μια οικογένειας ενός παντοπώλη, απόγονου δουλοπάροικων, που μόλις εκείνο τον καιρό επικρατούσε ακόμα στην "αριστοκρατική" Ρωσία των τσάρων. Σε μια Ρωσία της εξαθλίωσης, του τρόμου, της πείνας και των κατατρεγμών.

Ο Τσέχωφ σπούδασε γιατρός και τελείωσε το 1884 έχοντας τον τίτλο του νομίατρου. Όμως εκείνο που έβραζε μέσα του, αυτό που σιγόκαιγε τα σωθικά του ήταν η λογοτεχνία και η συγγραφή. 

"Η ιατρική είναι η νόμιμη γυναίκα μου, η λογοτεχνία είναι η ερωμένη μου"

Έτσι, σιγά-σιγά, βήμα το βήμα, άρχισε να χτίζει τον υπέροχο κόσμο του συγγραφικού του έργου. Έτσι έγινε γνωστός σε ευρύτερο κόσμο, αγαπήθηκε, καταξιώθηκε. 

Η αγάπη του για τον άνθρωπο, το αίσθημα της αλληλεγγύης, της καλοσύνης. Η τρυφερότητα του χαρακτήρα του, το χιούμορ του, έδεσαν μαζί με μια συγκροτημένη και μεθοδική αισιόδοξη και θετική ματιά για το μέλλον και την κοινωνία. Απόρροια της πνευματικής του βάφτισης στη διαλεκτική ματιά της σοσιαλιστικής σκέψης, με λίγα λόγια, σε αυτό που ερχόταν και καμιά δύναμη δεν μπορούσε να σταματήσει.

Η ταξική του καταγωγή, τα βασανισμένα νεανικά του χρόνια, σημάδεψαν για πάντα τη ζωή του καθώς η φυματίωση, αθεράπευτη μάστιγα εκείνης της εποχής, χαράκωσε ανεξίτηλα το σώμα του, μέχρι να το οδηγήσει, τραγικά πρόωρα στο θάνατο, σε ηλικία μόλις 44 ετών. Κι όμως, ποτέ του δεν γόγγυξε, ποτέ του δεν λύγισε. Αντιμετώπισε με χαρακτηριστική γαλήνη και χαμόγελο την πορεία αυτή, ως το τέλος.

Αγωνίστηκε χωρίς σταματημό για τη λογοτεχνία αλλά και τα κοινωνικά δικαιώματα και άρρωστος, ταξίδεψε το 1890, στη Σαχαλίνη για να φτάσει στα κάτεργα του τσάρου Αλέξανδρου Β' και στους πολιτικούς κρατούμενους. Και δεν κρύφτηκε στη σιωπή. Φώναξε, κατήγγειλε, αγωνίστηκε.

Ταξίδεψε σε πολλές χώρες, για την υγεία του: Αυστρία, Γαλλία, Ιταλία, Γερμανία. Το 1898, γνώρισε την "Αρκάντινα" του "Γλάρου", την Όλγα Κνίππερ. Ερωτεύθηκαν και παντρεύτηκαν το 1901. Πήραν σπίτι στη Γιάλτα και έκανε παρέα με τους: Τολστόι, Γκόρκι, Καρολένκο, Ραχμάνινωφ, Στανισλάφσκι και άλλους.

Έζησε και βίωσε με δραματικό τρόπο το βάρος της πρώτης αποτυχίας. Εφιάλτης, που βαραίνει κάθε πνευματικό άνθρωπο και συγγραφέα. Το 1896 παίχτηκε στο θέατρο της Πετρούπολης ο "Γλάρος". Το έργο βούλιαξε στην κυριολεξία με μεγάλη αποτυχία γιατί κανείς στο θίασο δεν είχε καταλάβει μήτε το έργο μήτε τον τρόπο, που έπρεπε να αποδοθεί. Ο Τσέχωφ τότε λύγισε, πόνεσε, σημαδεύτηκε και επιδεινώθηκε η αρρώστια του. Μια άλλη όμως μορφή, θα πούμε παρακάτω, ήρθε να αλλάξει τα πάντα στον τρόπο παρουσίασης του έργου του.

Στις 17 Γενάρη 1904, έζησε την πρωτοφανή αποθέωση του "Βυσσινόκηπου" σε μια παράσταση θριάμβου, στην πρεμιέρα του στο "Θέατρο Τέχνης" της Μόσχας. Ένα κοινό, όρθιο, παραληρούσε χειροκροτώντας με πάθος και ενθουσιασμό μετά την παράσταση. Ο Τσέχωφ έζησε το θρίαμβο στην πλατεία του θεάτρου με το μοναδικό του χαμόγελο. Πνίγηκε στο βήχα και έφυγε απ' το θέατρο.

Σε δυο μήνες, έφυγε για επείγουσα θεραπεία με την Όλγα, για το Μπαντενβάιλερ της Γερμανίας και δεν ξαναγύρισε ποτέ.

Υπάρχει ένας πνευματικός άνθρωπος, μια μορφή στο χώρο της υποκριτικής, στον οποίο οφείλουμε στην Ελλάδα, τα πάντα, για τον Άντον Τσέχωφ. Και αυτός είναι ο:

ΛΥΚΟΥΡΓΟΣ ΚΑΛΛΕΡΓΗΣ

Ηθοποιός, καθηγητής δραματολογίας, μεταφραστής και πολιτικός. Είναι ο άνθρωπος, στον οποίο χρωστάμε την αυθεντική μετάφραση και λογοτεχνική απόδοση του έργου του Τσέχωφ στην πατρίδα μας. Οι δικές του μεταφράσεις είναι εκείνες που μάς έδωσαν αυτό που απολαμβάνουμε δεκαετίες τώρα.

Τα δικά του στοιχεία και ανάλυση είναι η πηγή των όσων σάς αναφέρω εδώ. Και έχει καταφέρει να μάς δώσει μια συγκλονιστική λογοτεχνική προσέγγιση τόσο της προσωπικότητας όσο και του έργου του μεγάλου δραματουργού.

Ο θεατρικός Άντον Τσέχωφ

Ο μεγάλος συγγραφέας αλλάζει ριζικά τη δομή της κλασικής πλοκής ενός θεατρικού έργου. Στα δράματά του απουσιάζει ο "κεντρικός μύθος". Δεν έχουμε ένα έργο με γεγονότα που συγκλονίζουν ή σημαδεύουν. Δεν έχουμε τον κεντρικό ήρωα, δεν έχουμε το κλασικό πρωταγωνιστικό ζευγάρι. 

Στο κλασικό ρομαντικό, ηρωικό και μελοδραματικό θέατρο, ο Τσέχωφ παρουσιάζει το δράμα της απλής καθημερινής ζωής που εκτυλίσσεται μπρος στα μάτια μας. Και αυτή η καθημερινότητα είναι αυτή καθ' εαυτή η "ανιαρή, κουτή, βρώμικη, ρούσικη επαρχιακή ζωή" εκείνης της εποχής.

Ποιας εποχής; Μα την εποχή που ρωσικός λαός βιώνει την εξαθλίωση, την αγραμματοσύνη, τη βιαιότητα. Η δουλοπαροικία έχει καταργηθεί το 1861 αλλά το πνεύμα της ζει και βασιλεύει. Είναι η εποχή που η φεουδαρχία σαπίζει, είναι έτοιμη να πέσει, να διαλυθεί. Είναι η εποχή που η αστική και η εργατική τάξη, οργανώνονται, παλεύουν, ξεσηκώνονται. Είναι η εποχή που η επανάσταση και ο μαρξισμός διαδίδονται σαν αστραπή στις λαϊκές μάζες. Έτσι οι παλιές κάστες της φεουδαρχίας, ξεπεσμένοι αριστοκράτες, "αποχωρούν" από την κοινωνική σκηνή.

Ο Τσέχωφ, στα έργα του, περιγράφει με συγκλονιστικό τρόπο τον εκπεσμό αυτού του κόσμου. Τον καημό, τα πάθη τους, την ήττα τους, την αδράνεια, τη μοιρολατρία, την παρακμή. 

Ο Τσέχωφ, στο έργο του μάς δείχνει ότι "κάτι γκρεμίζεται με πάταγο" και "κάτι νέο έρχεται". Το φωνάζει αυτό το έργο του. Κύρια οι "Τρεις αδελφές" και "Ο βυσσινόκηπος". 

Ο Τσέχωφ, δεν λυπάται και δεν νοιάζεται για την τάξη που διαλύεται στην παρακμή της. Τους συνανθρώπους του λυπάται και αυτών την αντίδραση και το συναισθηματικό φόβο αγγίζει και περιγράφει με μοναδικό τρόπο.

Οι χαρακτήρες του Τσέχωφ: Στο θέατρο τη θέση του κεντρικού ήρωα ή του κλασικού ζευγαριού, παίρνει μια ομάδα ανθρώπων. Οι πρωταγωνιστές του είναι μια παρέα ανθρώπων, πολυάριθμη και διαφορετική, η μικρογραφία μιας κοινωνίας. Και τα πρόσωπα του Τσέχωφ δεν είναι ούτε ηρωικά ούτε μοναδικά. Είναι απλοί, καθημερινοί άνθρωποι, οι οποίοι κουβαλούν ένα απωθημένο όνειρο. Είναι αυτοί, που θα βιώσουν την απώλεια, τον αποχωρισμό ή και το θάνατο μαζί. Ο ρυθμός του έργου του είναι αργός και προς το τέλος γίνεται μελαγχολικός, θλιβερός. Όμως το μήνυμα του νέου κόσμου που έρχεται, υπάρχει, το δίνει. Το εκφράζουν συγκεκριμένοι άνθρωποι που πρωταγωνιστούν. 

Ο Λοπάχιν και ο Τροφίμωφ, στο "Βυσσινόκηπο" αναγγέλλουν με βροντώδη τρόπο την εξέλιξη και το αύριο. Και ο θεατής, παρά το ότι βιώνει τη βαρύτατη θλίψη του βυσσινόκηπου που κόβεται από τους υλοτόμους και καταστρέφεται, έχει πάρει το θετικό μήνυμα.

Στο "Θείο Βάνια", θα δούμε τη συγκλονιστική σκηνή, όπου στο φινάλε η Σόνια με το θείο της, μόνοι, βιώνουν το κάλεσμα της "αποχώρησης".

"Κι όταν έρθει η ώρα μας, θα πεθάνουμε ήσυχα ήσυχα, χωρίς κανένα παράπονο. Και εκεί, πέρα απ' τον τάφο μας, θα πούμε πως υποφέραμε, πως κλάψαμε, πως η ζωή μάς πίκρανε, κι ο Θεός θα μάς σπλαχνιστεί. Και τότε κι εγώ και εσύ, θείε μου αγαπημένε, θα δούμε τη ζωή φωτεινή, χαρούμενη, ωραία... και θ'αναπαυτούμε"

Λέει στοργικά, δακρυσμένη η Σόνια στο θείο Βάνια, καθώς τους βλέπουμε αγκαλιασμένους να πέφτει η αυλαία.

Στο έργο του Τσέχωφ, η δράση είναι ελάχιστη. Δεν έχουμε εκρήξεις, ανατροπές. Οι χαρακτήρες πρωταγωνιστές, μιλούν, διαλέγονται, χωρίς εξωτερικά να δείχνουν την εσωτερική τους σεισμική καταιγίδα. Θέλει συνεχή μελέτη και διάβασμα ο κάθε πρωταγωνιστής του Τσέχωφ, για να καταλάβεις τι γίνεται στην ψυχή του και στα βάθη της.

Η συμβολή του Κωνσταντίν Στανισλάφσκι στην ανάδειξη του έργου του Τσέχωφ.

1863-1938

Ο άνθρωπος, που ανέδειξε και καθιέρωσε το έργο του Τσέχωφ, ήταν ο συγκεκριμένος αυτός μεγάλος σκηνοθέτης, ηθοποιός και δάσκαλος, μέντορας της θεατρικής τέχνης. Αυτός μελέτησε βαθύτατα το έργο του, το κατανόησε, συνεργάστηκε μαζί του και ανέλαβε να το διδάξει στους ηθοποιούς του θεάτρου, οδηγώντας το στο θρίαμβο και στην παγκόσμια αναγνώριση. Αυτός έδωσε ζωή στο πρώτο σοκ της απογοήτευσης, που ένιωσε ο μεγάλος συγγραφέας στην πρώτη αποτυχία του "Γλάρου"

Το κύριο "βάρος" στο θέατρο του Τσέχωφ έχει η τετράδα των μεγάλων του έργων:

1895 "Ο Γλάρος", παίχτηκε το 1898 στο "Θέατρο τέχνης" της Μόσχας σε μια θριαμβευτική παράσταση με τον Στανισλάφσκι σκηνοθέτη.

1897  "Ο θείος Βάνιας"

1901  "Οι τρεις αδελφές"

1904  "Ο βυσσινόκηπος"

Κάτι επίσης ιδιαίτερα σημαντικό στο έργο του Τσέχωφ είναι η μόνιμη προτροπή του:

"Να δουλέψουμε"

Το κάλεσμα αυτό, ακούγεται με ιδιαίτερο στόμφο και έμφαση από πολλούς πρωταγωνιστές του. Είναι το συμβολικό κάλεσμα για αγώνα. Είναι η πάλη για την ευτυχία του μέλλοντος. 

"Να δουλέψουμε..." φωνάζει ο Τούζεμπαχ

"Πρέπει μ' όλη μας τη δύναμη, να συντρέξουμε αυτούς, που αναζητάνε την αλήθεια...", λέει ο Τροφίμωφ στο "Βυσσινόκηπο"

Αντιλαμβάνεται κανείς τη σημασία, λοιπόν, αυτού του καλέσματος για "δουλειά".

"Το παρόν είναι μισητό, αλλά όταν σκέφτομαι το μέλλον, τι χαρά που αισθάνομαι..." λέει ο Αντρέι στις "Τρεις αδελφές. Αντιλαμβάνεστε τη σημασία της φράσης. 

"Για μάς δεν υπάρχει ευτυχία, ούτε ποτέ θα υπάρξει. Μονάχα θα την ποθούμε! Σε διακόσια-τριακόσια χρόνια, η ζωή πάνω στη γη, θα είναι αφάνταστα ωραία και μεγαλειώδης..." λέει ο Βερσίνιν στις "Τρεις αδελφές" αποκαλύπτοντας την ακλόνητη πεποίθηση του Τσέχωφ για τον ερχομό του νέου κόσμου.

Στην πατρίδα μας, στα πρώτα χρόνια, δύο είναι τα θέατρα που σφράγισαν στο ρεπερτόριό και στη διδασκαλία τους την είσοδο του Τσέχωφ στο Ελληνικό κοινό.

Φυσικά το "Θέατρο Τέχνης" του μεγάλου δάσκαλου Καρόλου Κουν αλλά και του "Εθνικού θεάτρου", όπου στη δεκαετία του 1960 δόθηκαν συγκλονιστικές παραστάσεις με τα τέσσερα αυτά κλασικά έργα.

Κλείνοντας αυτήν την αναφορά, με δέος και ταπεινότητα, να σταθώ στα λόγια του Λυκούργου Καλλέργη και στη διαπίστωση ότι ο Τσέχωφ λειτουργεί ως παγκόσμια συνείδηση με το έργο του. Ελέγχει τον πνευματικό άνθρωπο αν έκανε το χρέος του στην κοινωνία, αν πρόσφερε στο πέρασμά του, αν στήριξη, αν αγωνίστηκε για τον συνάνθρωπό του. 

Ο γιατρός Τσέχωφ ασκεί την ιατρική του με την τέχνη του. Το νυστέρι του φτάνει ως τα έγκατα της ψυχής του ανθρώπου για να τον γιατρέψει απ' τον πόνο και την οδύνη. Για να οδηγήσει τον άνθρωπο στην κοινωνική λύτρωση.