Σχολές και ρεύματα λογοτεχνίας (Μέρος 1ο)

 Αγαπητές φίλες και φίλοι,

Η λογοτεχνία είναι κάτι που αγαπάμε και λατρεύουμε. Ο πεζός λόγος σε όλες του τις μορφές, (αφήγημα, διήγημα, νουβέλα, μυθιστόρημα κ.λ.π.) αποτελεί ένα σημαντικό κομμάτι της πνευματικής μας ενασχόλησης. Είτε διαβάζοντας ένα βιβλίο ή έργο σε διάφορες άλλες μορφές είτε γράφοντας εμείς οι ίδιοι.

Μέσα από τη σύνδεση λογοτεχνίας και κοινωνικής εξέλιξης, στο διάβα του πολιτισμού των τελευταίων αιώνων, γεννήθηκαν και οι σχολές και τα ρεύματα του έντεχνου λόγου. Και έχει μεγάλη σημασία να τα δούμε, να τα κατανοήσουμε αλλά να δούμε και πως αυτά συνδέονται με το κοινωνικό γίγνεσθαι ολόγυρά μας.

Σκοπός της σειράς αυτών των αναρτήσεων δεν είναι φυσικά η παράδοση μαθημάτων ιστορίας της λογοτεχνίας. Είναι απλά η επισκόπηση των ρευμάτων και των σχολών, κάτι που μπορεί να λειτουργήσει σαν ένα εγχειρίδιο βοήθειάς μας τόσο στην ανάγνωση όσο και στη συγγραφή. Κάτι σαν ένα μικρό λεξικό με λίγα λόγια.

ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ

Ο Διαφωτισμός συνδέθηκε άμεσα και το κοινωνικό κίνημα που εμφανίστηκε στον 17ο και 18ο αιώνα στη Δυτική Ευρώπη και αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα πνευματικά κινήματα ανά τους αιώνες. Είναι αυτό που άλλαξε εντελώς, σε προοδευτική και ριζοσπαστική κατεύθυνση, τον τρόπο σκέψης σε όλη την Ευρώπη αγκαλιάζοντας την Οικονομία, την κοινωνία, τις επιστήμες, τη λογοτεχνία και την πολιτική ζωή.

Συνδέεται με την ταξική χειραφέτηση της αστικής τάξης και την προετοιμασία της για τη Γαλλική επανάσταση του 1789. 

Σκοπός του, μέσα από κάθε μορφή έκφρασης, είναι η άμεση βελτίωση της ζωής του ανθρώπου. Η κοινωνική δικαιοσύνη, η ελευθερία της έκφρασης, ο σεβασμός της ζωής.

Κλασικοί εκπρόσωποι της σχολής του διαφωτισμού ήταν οι:

Βολταίρος

Ζαν Ζακ Ρουσσώ

Ντενίς Ντιντερό

Ο Ελληνικός διαφωτισμός: ο λαός μας στην περίοδο που το κίνημα ανθίζει στην Ευρώπη, στενάζει κάτω από τον Οθωμανικό ζυγό. Συνεπώς οι εκφραστές που πορεύτηκαν στις αρχές του διαφωτισμούς δρούσαν έξω από τα σύνορα της πατρίδας μας και στόχος τους ήταν να εκφράσουν, με τον πιο εξεγερτικό τρόπο, τα όνειρα της χειραφέτησης του Ελληνικού λαού.

Οι περίοδοι του ελληνικού διαφωτισμού σπάνε στο διάστημα: 1669-1774 και στο 1774-1821. Οι δύο μεγάλοι εκφραστές στάθηκαν οι:

Αδαμάντιος Κοραής

Ρήγας Φερραίος

Στα χρόνια τους ξεκίνησε μεγάλη προσπάθεια αναγέννησης του ελληνικού πνεύματος με έκδοση των αρχαίων συγγραφέων αλλά και μεταφράσεις μεγάλων έργων ευρωπαϊκής τέχνης.

Άλλοι σημαντικοί συγγραφείς του Ελληνικού διαφωτισμού ήταν οι: Ευγένιος Βούλγαρης, Δημήτριος Καταρτζής, Γρηγόριος Κωσταντάς, Νεόφυτος Δούκας, Άνθιμος Γαζής, Θεόφιλος Καίρης.

ΙΜΠΡΕΣΣΙΟΝΙΣΜΟΣ  (IMPRESSIONISME)

Γαλλικός όρος, ετυμολογικά από τη λέξη "impression"=εντύπωση.

Σαν σχολή τέχνης εμφανίστηκε κάπου στα 1870 με σημείο αναφοράς τη ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ. (Μονέ, Ρενουάρ κ.α.). Ο όρος ξεκίνησε να χρησιμοποιείται με αφορμή τον πίνακα του Μονέ "Εντύπωση, ανατολή ηλίου".

Κύριο μέσο έκφρασης της σχολής είναι η αναπαράσταση της πραγματικότητας όπως την νιώθουν οι αισθήσεις. Με λίγα λόγια σύμφωνα με την εντύπωση που απολαμβάνει ο παρατηρητής ή ο αναγνώστης. Στη ζωγραφική είχε να κάνει με τα μαγικά παιχνίδια των χρωμάτων και του φωτός.

Στην λογοτεχνία η αποτύπωση αυτής της αντίληψης δεν έχει σαφή ορισμό. Κάθε λόγος που ξεφεύγει από τον ρεαλισμό και αγγίζει τις αισθήσεις θα μπορούσε να θεωρηθεί "ιμπρεσσιονισμός". Με βάση αυτές τις παρατηρήσεις δεν μπορούμε να τον απαριθμήσουμε ως συγκεκριμένη σχολή στη λογοτεχνία και στην πεζογραφία.

ΕΞΠΡΕΣΙΟΝΙΣΜΟΣ

Συγκεκριμένη σχολή τέχνης σε όλα τα επίπεδα εικαστικών τεχνών αλλά και του έντεχνου λόγου. Τον συναντάμε στις αρχές του 20ου αιώνα.

Επίκεντρο εμφάνισης: Δρέσδη, Βερολίνο Μόναχο και στην συνέχεια Βιέννη, Πράγα.

Θεωρείται κομμάτι των σχολών της καλλιτεχνικής πρωτοπορίας. 

Ο Εξπρεσιονισμός δρα ως κοινωνική ομάδα σκέψης και αναφοράς. Εκφράζει και αγκαλιάζει την επανάσταση απέναντι στο παλιό, το συντηρητικό. Εκφράζει τη λαχτάρα του καινούργιου, την αποδοχή ενός νέου κόσμου. Η Κριτική στη στάση ζωής αποτελεί κύριο εργαλείο. Ο Κόσμος προβάλλεται όπως τον αντιλαμβάνεται η φαντασία του δημιουργού. Όλα στην έκφραση αποκτούν μια αίσθηση υπερβολής γεμάτης πάθος, ορμής, παρόρμησης και συναισθημάτων. Προβάλλεται το φανταστικό, το αλλόκοτο, το κραυγαλέο, το ονειρικό. Ο Εξπρεσιονισμός εξέφρασε την αγωνία του ανθρώπου απέναντι στη μηχανή, στην ασφυκτική μεγαλούπολη. Απεχθάνεται τον πόλεμο και τη βία.

Ζώντας την τραγωδία του Α' Π.Π., τον επερχόμενο φασισμό, την κρίση του μεσοπολέμου, ο εξπρεσιονισμός προσπαθεί να γκρεμίσει το παλιό και να χτίσει το καινούργιο. Μέσα από έναν κυρίαρχο ιδεαλισμό ποντάροντας σε μια μεταφυσική ελπίδα για την αναγέννηση.

Όπως και με τον Ιμπρεσσιονισμό έτσι και εδώ, η συγκεκριμένη σχολή κύρια αφορούσε τις εικαστικές τέχνες παρά τη λογοτεχνία. 

ΚΛΑΣΙΚΙΣΜΟΣ

Πάρα πολλές φορές, στην ιστορία της τέχνης, θα συναντήσουμε το φαινόμενο της επιστροφής στο κλασικό παρελθόν. Αναπαράγεται η θεματολογία και τα πρότυπα. Και εδώ έχουμε μια σχετική ασάφεια στον ορισμό. Η επιστροφή στο κλασικό μοτίβο παρατηρήθηκε πολύ στην περίοδο της Αναγέννησης σε αντίστοιχα έργα της περιόδου αυτής.

ΛΥΡΙΣΜΟΣ

Πολλές φορές συναντάμε τον όρο "το μυθιστόρημα έχει πολύ έντονα λυρικά στοιχεία". Τι ακριβώς μπορεί αυτό να σημαίνει;

Ο Λυρισμός δεν αποτελεί συγκεκριμένη λογοτεχνική σχολή. Συνήθως είναι ένα σύνολο από γνωρίσματα τα οποία συναντάμε στην λογοτεχνία όλων των εποχών και στην πεζογραφία και στην ποίηση. Αφορούν την έκφραση των συναισθημάτων του δημιουργού, δηλαδή του συγγραφέα.

Χαρακτηριστικό του λυρισμού είναι η έντονη συναισθηματική φόρτιση που φέρνει στην επιφάνεια τον ψυχισμό του συγγραφέα.

ΜΑΓΙΚΟΣ ΡΕΑΛΙΣΜΟΣ

Και εδώ έχουμε έναν όρο, μια σχολή που συναντάται κύρια στη ζωγραφική. Όμως μπορούμε να τον περάσουμε και στη λογοτεχνία με έναν διαφορετικό τρόπο.

Έχουμε στη γραφή την ανάμιξη φανταστικών και ρεαλιστικών στοιχείων. Δηλαδή, σε ένα πεζογράφημα έχουμε έντονα φαντασιακά στοιχεία που όμως παρουσιάζονται μέσα σε ένα ρεαλιστικό περιβάλλον.

Ο μαγικός ρεαλισμός χαρακτηρίζει έργα της Λατινο-αμερικάνικης πεζογραφίας με κυριότερο εκπρόσωπο τον μεγάλο ΓΚΑΜΠΡΙΕΛ ΓΚΑΡΣΙΑ ΜΑΡΚΕΖ από την Κολομβία.

Ρεαλιστικό το υπόβαθρο της πλοκής αλλά πολλά τα φανταστικά στοιχεία των ηρώων. Για παράδειγμα στο συγκεκριμένο έργο έχουμε ήρωες που ζουν μέχρι 200 χρόνια. 

Άλλοι επίσης εκπρόσωποι της συγκεκριμένης σχολής, επίσης από τη Λατινική Αμερική είναι οι:

ERNESTO SABATO, MARIO VARGAS LLOSA, CARLOS FUENTES, ISABELLE ALLENDE.

ERNESTO SABATO

ISABEL ALLENDE

Εκτός Λατινικής Αμερικής, συγγραφείς της σχολής αυτής θα συναντήσουμε τον Γερμανό GUNTHER GRASS, την Αγγλίδα ANGELA CARTER και τον μεγάλο Πακιστανό SALMAN RUSHDIE

GUNTHER GRASS

ANGELA CARTER

SALMAN RUSHDIE

ΜΟΝΤΕΡΝΙΣΜΟΣ

Η αρχή του τοποθετείται μετά το 1850 και αναπτύχθηκε πλήρως από το 1900 έως το 1940.

Και αυτό είναι ένα πνευματικό κίνημα σκέψης απέναντι στις κλασικές αστικές πολιτιστικές αξίες. Αμφισβήτησε τις παραδοσιακές αρχές, έβαλε κατά των καθιερωμένων κανόνων και συμβάσεων με ριζοσπαστικές προτάσεις. Θα έλεγε κανείς πως ήταν ένα πιο προοδευτικό στάδιο κατά του αστικού διαφωτισμού. Κίνημα που έγινε ευρέως ανοιχτό σε όλον τον κόσμο.

Βασικές αρχές του μοντερνισμού στη λογοτεχνία:  προηγήθηκε ο μοντερνισμός στην ποίηση και ακολούθησε η πεζογραφία. Η πεζογραφία αποδέχτηκε επιρροές του μοντερνισμού με σημαντική καθυστέρηση.  Σημαντικός πρόδρομος ο Γάλλος GUSTAVE FLAUBERT.

GUSTAVE FLAUBERT

Ακολούθησαν οι: MARCEL PROUST, ANDRE GIDE απ τη Γαλλία, οι Άγγλοι D.H.LAWRENCE, VIRGINIA WOOLF, ο Ιρλανδός JAMES JOYCE, SAMUEL BECKETT, o Αμερικάνος WILLIAM FAULKNER, ο Γερμανός TOMAS MANN, ο Τσέχος FRANZ KAFKA και πολλοί άλλοι ακόμα.

MARCEL PROUST

      

VIRGINIA WOOLF

  

 

FRANZ KAFKA

JAMES JOYCE

TOMAS MAN

Το μοντέρνο μυθιστόρημα αποκλίνει από τις παραδοσιακές αρχές της πεζογραφίας. Η πλοκή δεν έχει τη δοσμένη σειρά του χρόνου. Κάποιες μάλιστα στιγμές χαλαρώνει εντελώς και διαλύεται. Για παράδειγμα, δεν υπάρχει λογική αρχή, μέση, τέλος. Ο αναγνώστης πέφτει με τα μούτρα στα γεγονότα και σταδιακά εξοικειώνεται με την πλοκή.

Επίσης στον μοντερνισμό, δεν έχουμε σύνδεση του έργου με τον εξωτερικό κόσμο. Με το γίγνεσθαι και το χώρο, που εκλείπουν. Έμφαση δίνεται στον εσωτερικό κόσμο των ηρώων και στις υποκειμενικές αναζητήσεις.

Ο Ελληνικός μοντερνισμός:

Στην δεκαετία του 1930, εμφανίζεται η σχολή της Θεσσαλονίκης όπου εκεί ζει και αναπτύσσεται το μοντέρνο Ελληνικο μυθιστόρημα.

Εκπρόσωποί του οι: ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ,  ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΕΛΙΟΣ,  ΣΤΕΛΙΟΣ ΞΕΦΛΟΥΔΑΣ,  ΝΙΚΟΣ ΓΑΒΡΙΗΛ ΠΕΝΤΖΙΚΗΣ, ΜΕΛΠΩ ΑΞΙΩΤΗ, ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΚΑΡΙΜΠΑΣ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΚΑΡΙΜΠΑΣ

ΝΑΤΟΥΡΑΛΙΣΜΟΣ

Στα τέλη του 19ου αιώνα, ο EMILE ZOLA, εισάγει στη Γαλλία ένα μεγάλο λογοτεχνικό και όχι μόνο κίνημα. Αυτό του νατουραλισμού. 

O Νατουραλισμός είναι καθαρά ρεύμα και σχολή πεζογραφίας. Και δη έχει να κάνει με το μυθιστόρημα. Συγγενής σχολή και ρεύμα σκέψης με τον ρεαλισμό καθώς αντλεί τα θέματά του από την καθημερινή ζωή και μάλιστα από την πιο σκληρή και ωμή πλευρά της. Ο Νατουραλιστής συγγραφέας έχει σκοπό να αναδείξει την κοινωνική εξαθλίωση, τις ανισότητες, την αδικία. Να υπερτονίσει τις αρνητικές της πλευρές παρουσιάζοντας τη ζωή γυμνή. Τελικός σκοπός είναι η ευαισθητοποίηση του κοινού έτσι ώστε να πετύχει τη χειραφέτηση και την εξέγερση.

Βασικά χαρακτηριστικά του ρεύματος είναι η περιγραφή χώρων, καταστάσεων από αυτές που αναδεικνύουν τον πόνο και την αδικία. Οι ήρωες στον νατουραλισμό είναι θύματα, καταπιεσμένοι, κατατρεγμένοι, πολλές φορές άτομα περιθωριακά, άτομα του υποκόσμου και δρουν κάτω από καταναγκασμούς.

Δύο είναι οι μορφές στην Ελληνική πεζογραφία που θεωρούνται οι θεμελιωτές του νατουραλισμού. Ο ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΡΚΑΒΙΤΣΑΣ και ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ.

Ανδρέας Καρκαβίτσας

Από τους Έλληνες συγγραφείς και έργα νατουραλιστικά είναι, ενδεικτικό, "Ο Ζητιάνος" του ΑΝΔΡΕΑ ΚΑΡΚΑΒΙΤΣΑ.

Εδώ, φίλες και φίλοι, κλείνω το 1ο μέρος αυτής της παρουσίασης. Ελπίζω να σας φανεί χρήσιμη στις σκέψεις, στις αναγνώσεις και στις συγγραφικές σας εμπνεύσεις.

Βιβλιογραφία:  

"Λεξικό λογοτεχνικών όρων" Ο.Ε.Δ.Β. Ιωάννης και Νικήτας Παρίσης

Συμβολισμοί και αλληγορίες στην Ελληνική Μυθολογία.

 Μελετώντας, αγαπητές φίλες και φίλοι την Ελληνική μυθολογία, ταξιδεύουμε σε μια απέραντη θάλασσα μύθων, αναφορών, θρύλων, γεγονότων που κινούνται στις παρυφές μύθου και ιστορίας. Βρισκόμαστε μπροστά στην περιγραφή εικόνων και αφήγησης.

Πολλές φορές οι αναφορές αυτές δεν είναι ο απλός μύθος με την πλοκή που τον συνοδεύει. Η αποκρυπτογράφηση των συμβολισμών αλλά και των αλληγοριών στην Ελληνική μυθολογία είναι ένα πολύ μεγάλο κεφάλαιο. Ένα ιδιαίτερο ταξίδι, μια ξεχωριστή μελέτη.

Τι εννοούμε με αυτό;

Κάθε μύθος δεν έχει γεννηθεί μέσα από μια ουδέτερη διαδικασία. Έχει ένα λόγο προέλευσης. Για παράδειγμα τα διάφορα μυθολογικά τέρατα που απασχολούν τις μυθολογίες κάθε λαού, έχουν και κοινά σημεία αναφοράς και έχουν φυσικά την εξήγησή τους. Ο φτερωτός δράκοντας είναι ένα τερατώδες μυθολογικό ον για παράδειγμα, που το συναντάμε σε όλες σχεδόν της μυθολογικές παραδόσεις των λαών. Ποια γιγάντια, άραγε, ζώα της παλαιολιθικής εποχής επηρέαζαν τον άνθρωπο για να "σχεδιάσει" τα πλάσματα αυτά στους μύθους του; Κάθε τι, έχει την εξήγησή του. Τίποτα δεν προήλθε από το πουθενά. Όλα έχουν να κάνουν με τη σύνδεση και την αλληλεπίδραση του ανθρώπου μέσα στη φύση.

Αυτές μας τις σκέψεις τις κρατάμε ως εισαγωγή για να πάμε σε μερικές πιο συγκεκριμένες αναφορές από μύθους και τη σύνδεσή τους με τη φύση και τους ανθρώπους.

Το Φοινικικό στοιχείο στην Ελλάδα

"Ο Κάδμος, η Αθηνά και η μάχη των Σπαρτών", έργο του Jacob Jordaens

Όταν αναφερόμαστε στην αρχαία Φοινίκη, εννοούμε την περιοχή περίπου του σημερινού κράτους του Λιβάνου. Η οικονομική σύνδεση της Φοινίκης με τον Ελλαδικό χώρο ήταν κάτι παραπάνω από σοβαρή και μεγάλη στις παρυφές της ιστορίας. Η ναυτική σύνδεση των δύο χώρων, Μέσης Ανατολής και Ευρώπης, όπως και Βόρειας Αφρικής (Αίγυπτος-Λιβύη) και Ευρώπης, ήταν δεδομένη στις συναλλαγές και στην ζωή των πολιτισμών της εποχής του χαλκού.

Οι Φοίνικες ναυτικοί ξεκινούσαν τα ταξίδια τους και έφταναν σε όλα τα γνωστά λιμάνια της Ελλάδας εκείνης της εποχής. Κρήτη, Κυκλάδες, Στερεά Ελλάδα.

Πάμε να το μεταφέρουμε αυτό σε μυθολογικό λατρευτικό πεδίο.

O Αγήνορας ήταν βασιλιάς στην Φοινίκη. Με τη γυναίκα του την Τηλέφασσα έκαναν:

Τρεις γιους, τον Κάδμο, τον Κίλικα και τον Φοίνικα και μια κόρη, την Ευρώπη.

Ξέρουμε από την Μυθιστορία ότι ο Κάδμος μετοίκησε στην Ευρώπη και συγκεκριμένα στην Ελλάδα. Το πέρασμά του εδώ συνοδεύτηκε από τον αποικισμό των Φοινίκων σε Ελληνικές περιοχές όπως π.χ. στη Θάσο κατά πρώτο αλλά και στη Θήβα κατά δεύτερο. Άλλωστε γνωρίζουμε ότι ο Κάδμος θεωρείται ο ιδρυτής της Καδμείας και μετέπειτα Θήβας. Τις γυναίκες της Φοινίκης θα τις συναντήσουμε πολύ αργότερα στην τραγωδία του Ευρυπίδη "Φοίνισσαι" όπου αναφέρεται στο χορό των γυναικών της Φοινίκης.

Ο Μύθος της Ευρώπης

"Η Αρπαγή της Ευρώπης"  έργο του Τισσιάνο

Η μυθολογία τι μας λέει; Για την αρπαγή της Ευρώπης, κόρης του Αγήνορα και της Τηλέφασσας από τον Δία, Μαγεμένος ο ύψιστος των Θεών από την ομορφιά της κόρης, την ερωτεύτηκε ενώ αυτή έβοσκε στα λιβάδια της γης της, (Φοινίκη). Για να την κλέψει λοιπόν, μεταμορφώθηκε σε ταύρο, την άρπαξε στη ράχη του και την μετέφερε στην Κρήτη. Όταν πλέον δεν ήταν ορατός ο ταύρος, προσέξτε το αυτό (!), πήρε ξανά τη μορφή του και ενώθηκε μαζί της. Από την επαφή τους γεννήθηκαν τρία αγόρια: Ο Μίνωας, ο Ροδάμανθυς και ο Σαρπηδόνας.

Ο Αποσυμβολισμός του μύθου της αρπαγής της Ευρώπης

Για πάμε τώρα να δούμε τι κρύβεται πίσω από αυτόν το μύθο. Όπως, υπέροχα, μας αναλύει ο Frazer:

Όταν οι Φοίνικες έμπαιναν στα καράβια τους αναζητούσαν προορισμό ποιον; Την ήπειρο που είχαν μπροστά τους. Την Ευρώπη. Το πρώτο νησί του Ελλαδικού χώρου που ήταν στην πορεία των καραβιών τους ήταν ποιο; η Κρήτη (!). Σαν ξεκινήσεις νύχτα από τη Φοινίκη με τα καράβια της εποχής, έχεις μπροστά σου τη Σελήνη στον ουρανό. Οι φάσεις της σελήνης έδιναν και ημισέληνο σχήμα. Αφήστε λίγο τη φαντασία σας να δουλέψει. Οι δύο άκρες της ημισελήνου είναι τα δύο ασημένια κέρατα του ταύρου. Αυτός ο ταύρος είναι που κρύβει την Ευρώπη στη νύχτα. Μόλις όμως ξημερώσει και δύσει η σελήνη, συνεπώς χαθεί ο "ταύρος" από τα μάτια των ναυτικών είχαν μπροστά τους την Κρήτη δηλαδή την ήπειρο της Ευρώπης. Συνεπώς έφταναν και ανακάλυπταν την Ευρώπη. 

Μια υπέροχη επαλήθευση του μύθου της αρπαγής της Ευρώπης από τον Δία (ταύρο-φεγγάρι) μπροστά στα έκθαμβα μάτια μας λοιπόν.

Οι Διόσκουροι (Διος-κούροι)

"Η Λήδα και η γέννηση των Διόσκουρων", έργο του Bachiacca

Για να πάμε στο επόμενο θέμα μας να δούμε και εκεί αντίστοιχες μεταφορές.

Όλα εδώ ξεκινούν από το γάμο-έρωτα της Λήδας και του Τυνδάρεω. Ταιριαστό και υπέροχο ζευγάρι που το πάθος του Δία παίζει για αυτούς ένα παράξενο ερωτικό παιχνίδι.

Την ίδια νύχτα που η Λήδα κάνει έρωτα με τον Τυνδάρεως, ακριβώς την ίδια νύχτα θα κάνει έρωτα και με τον Δία, χωρίς φυσικά να το ξέρει η ίδια. Από αυτή τη διπλή επαφή θα γεννηθούν τέσσερα παιδιά:

Ο Κάστωρ και η Κλυταιμνήστρα, παιδιά του Τυνδάρεως και ο Πολυδεύκης με την Ελένη, παιδιά του Δία. Τα δύο αδέλφια, Κάστωρ και Πολυδεύκης τα συναντούμε στη μυθολογία με το όνομα "Διόσκουροι" και παίζουν πολύ σοβαρό ρόλο στα διάφορα γεγονότα.

Τα δύο αδέλφια, κάποια στιγμή εκστράτευσαν κατά της Μεσσηνίας κυνηγώντας τον Ίδα και τον Λυγκέα. (Δεν θα σταθούμε εδώ στην αιτία αυτής της σύγκρουσης). 

Στη μάχη αυτή πρώτος σκοτώθηκε ο Κάστορας και στη συνέχεια ο Πολυδεύκης από τον Ίδα. Ο Κάστωρας πέθανε καθώς ήταν θνητός, ως παιδί του Τυνδάρεως. Όμως ο Πολυδεύκης, ως αθάνατος , παιδί του Δία, ήταν να ανέβει στο χώρο των αθανάτων.

Ο Πολυδεύκης όμως δεν δέχτηκε να έχει προνομιακή μεταχείριση από τον αδελφό του, εδώ αναδεικνύεται η αξία της αδελφικής σχέσης και αγάπης και έτσι ο Δίας έδωσε μια μέση λύση.

Θα ήταν μέρα παρά μέρα μια στον κόσμο των θνητών και μια στον κόσμο των αθανάτων.

Ο αποσυμβολισμός αυτού του μύθου στη φύση:

Προσέξτε τώρα την αντίστοιχη μεταφορά στη φύση. Οι Διόσκουροι δεν είναι τίποτα άλλο από τον Αυγερινό και τον Αποσπερίτη. Τα δύο γνωστά "αστέρια" του ουρανού. Θυμηθείτε πως αυτά λειτουργούν στον αστονομικό τους κύκλο.

Όταν δύει το ένα, το άλλο ανατέλλει: Ο Πολυδεύκης, ο αθάνατος είναι ο Αυγερινός, το άστρο της αυγής! Ο Κάστορας που είναι ο θνητός, εξαφανίζεται στον ερχομό της αυγής.

Να λοιπόν η εναλλαγή των δύο άστρων στον κόσμο της φύσης.

Η Αλληγορία στους μύθους

Πολλές φορές διαβάζουμε έναν μύθο και θεωρούμε ότι είναι ένα απλό και περίτεχνο "παραμυθάκι" με κάποια τυχαία πλοκή, ευφάνταστη και εντυπωσιακή. Δεν είναι όμως έτσι! Σε κάθε μύθο υπάρχει μια πολύ συγκεκριμένη αλληγορία, έντονος συμβολισμός και κατ΄ επέκταση σοβαρά μηνύματα και διδαχή.

Το ζητούμενο είναι να μπορέσει κάποιος ή να έχει τη διάθεση να αποκρυπτογραφήσει αυτό που κρύβεται πίσω από την αφήγηση.

Η Αλληγορία και ο συμβολισμός της ένωσης της Πασιφάης με τον Ταύρο 

Δαίδαλος και Πασιφάη

Ο μύθος αναφέρει ότι η γυναίκα του Μίνωα, η Πασιφάη, ενώθηκε ερωτικά με τον Ταύρο του Ποσειδώνα, τον οποίο ο Μίνωας είχε κρατήσει λόγω της ομορφιάς του. Από την ένωσή τους γεννήθηκε ο Μινώταυρος.

Ο Λουκιανός ("Περί Αστρολογίης 16") δίνει μια πολύ σαφή απάντηση στον συγκεκριμένο μύθο. 

Ο Δαίδαλος ήταν ένας έξοχος και μυημένος αστρονόμος της εποχής. Προσπάθησε να μυήσει το γιο του τον Ίκαρο αλλά χωρίς επιτυχία. Όμως η Πασιφάη ήταν εκείνη που ήθελε και ζήτησε από τον Δαίδαλο να μυηθεί στα μυστικά και στη γνώση της αστρονομίας και του χάρτη του ουρανού. Εκείνη τη συγκεκριμένη εποχή ο Δαίδαλος μελετούσε τον αστερισμό του Ταύρου στον ουρανό της Κρήτης. Η Πασιφάη γοητεύτηκε από το θέαμα και τη γνώση. Έτσι λοιπόν προέκυψε η "επαφή" της Πασιφάης με τον Ταύρο. 

Η αλληγορία του Λαβύρινθου 

"Η Αριάδνη παρακολουθεί τη μάχη του Θησέα με τον Μινώταυρο" έργο του Henry Fuseli

Για να δούμε μια προσέγγιση που δίνει στον συγκεκριμένο μύθο ο "Φιλοσοφικός σύλλογος Ιάμβλιχος" στο βιβλίο του:  "Συμβολισμός και αναζήτηση"

Η κάθοδος του Θησέα στα σκοτάδια του Λαβύρινθου και η επερχόμενη αναμέτρησή του με τον Μινώταυρο είναι η "κάθοδος" κάθε ανθρώπου στα απύθμενα σκοτάδια του δικού του υποσυνείδητου. Εκεί, ο καθένας μας θα βρεθεί αντιμέτωπος με το δικό του "τέρας", το δικό του "Μινώταυρο", τον οποίο καλείται να αντιμετωπίσει. Να διαχειριστεί τα απωθημένα του, τον κόσμο του ασυνείδητου. Και είτε θα βρει την έξοδο είτε θα μείνει για πάντα εκεί νικημένος από τα σκοτάδια του.

Αν ο Θησέας μπει στο Λαβύρινθο απροετοίμαστος και αφελής, τον περιμένει η τύχη και των λοιπών. Δηλαδή ο θάνατός τους από τον Μινώταυρο. Αν ο άνθρωπος δεν ετοιμαστεί, δεν μυηθεί να αντιμετωπίσει τα πρωτόγονα και άναρχα ένστικτά του, τότε στη μάχη με το ασυνείδητο είναι χαμένος.

Ο Θησέας, ως ήρωας, είναι ο εκπαιδευμένος και ετοιμασμένος συνειδητός εαυτός μας. Αυτός που έχουμε καταλήξει να είμαστε. Αυτός που δεν είναι έρμαιο στα κύματα των απωθημένων μας. Έτσι θα κατέβει στο λαβύρινθο. Αλλά δεν αρκεί αυτό. 

Η Αριάδνη; Τι συμβολίζει η Αριάδνη; Είναι το ίδιο το φως της ψυχής του! Και χάρη στον έρωτά της, χάρη στην αγάπη, χάρη στον έρωτα, ο Θησέας, ο κάθε άνθρωπος αποκτά το μίτο. Το νήμα δηλαδή της σωτηρίας. Όσο αυτό ξετυλίγεται τόσο η κάθοδος στο λαβύρινθο της ψυχής είναι και βαθύτερη. Με τη δύναμη λοιπόν του έρωτα, του άδολου έρωτα και της αγάπης, θα φτάσει στα πιο μαύρα σκοτάδια για να νικήσει το τέρας. Για να δώσουμε με επιτυχία τη μεγάλη μάχη με τον εαυτό μας. Χωρίς τη δύναμη της αγάπης και του έρωτα, αυτό είναι αδύνατο. Το νήμα είναι η σύνδεση σώματος και ψυχής. Χάρη σε αυτή την αρμονία υπάρχει επιστροφή και σωτηρία.

Έτσι ο Θησέας θα φύγει νικητής, με την Αριάδνη μαζί του, έχοντας σώσει τον εαυτό του και την πατρίδα του. Αυτός είναι ο μεγαλύτερός του άθλος. Η ανώτερη μύηση στη σωτηρία. Το πέρασμα όλων μας από αυτό το σκοτάδι.

Υπάρχουν και άλλες προσεγγίσεις για τον Μινώταυρο και τη μάχη του Θησέα μαζί του. Ο Πλούταρχος, στο έργο του "Βίοι", στο κομμάτι για τον Θησέα, δίνει την εκδοχή της Αθηναϊκής δημοκρατίας για το μύθο. Είναι γνωστό ότι η Αθήνα, επεξεργάστηκε μια σειρά μύθων για να αναδείξει τα αγαθά του δικού της πολιτεύματος. 

Έτσι ο Μινώταυρος δεν ήταν τέρας αλλά ένας Κρήτης στρατηγός του Μίνωα, με το όνομα "Ταύτος", μεγάλων σωματικών διαστάσεων. Με ψηλή θέση στην αυλή του Μίνωα. Αυτόν κατανίκησε ο Θησέας ως εκφραστής της Αθήνας και λύτρωσε τον τόπο του.

Όπως βλέπετε, φίλες και φίλοι, θα μπορούσαμε να συζητάμε ώρες ατέλειωτες πάνω στο συγκεκριμένο θέμα. Πίσω από τον κόσμο των μύθων κρύβεται ένας ολάκερος ολοζώντανος κόσμος. Που υπάρχει δίπλα στα ιστορικά πρόσωπα που διάβηκαν την ιστορία αλλά και στα μυθολογικά εκείνα πλάσματα που έχουν τη δική τους σημασία στο πέρασμα του χρόνου.